Lời nói đầu:Thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran mở đường tái khai thông eo biển Hormuz, kéo giá dầu lao dốc hơn 4%, đẩy chứng khoán châu Á và giá vàng tăng vọt. Toàn cảnh thị trường tài chính toàn cầu trước thềm cuộc họp đầu tiên của tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh.

Một bản ghi nhớ hòa bình, một cú lao dốc chưa từng thấy của giá dầu, và một tuần lễ định mệnh của bảy ngân hàng trung ương nhóm G10.
Thị trường tài chính quốc tế mở cửa phiên đầu tuần với một tâm lý thận trọng xen lẫn phấn khích, khi thế giới chứng kiến những diễn biến địa chính trị mang tính bước ngoặt có thể viết lại cục diện dòng chảy năng lượng và chính sách tiền tệ trong phần còn lại của năm 2026.
Nút thắt được tháo gỡ tại eo biển Hormuz
Chỉ ít giờ trước khi thỏa thuận được công bố, truyền thông Israel đưa tin các cuộc tấn công của Tel Aviv vào vùng ngoại ô Beirut đã diễn ra. Tehran ngay lập tức tuyên bố sẽ không bỏ qua và cảnh báo rằng “ngón tay vẫn đặt trên cò súng”. Truyền hình nhà nước Iran thậm chí đã phát đi thông điệp rằng Israel sẽ phải hứng chịu những đợt oanh tạc dữ dội trong đêm.
Ngay lập tức, ông Donald Trump đã có phản ứng cứng rắn trên nền tảng Truth Social, yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công vào Lebanon để không gây nguy hiểm cho tiến trình hòa bình. Truyền thông Israel sau đó dẫn lời các nguồn tin cho biết Thủ tướng Netanyahu đã thông báo với ông Trump rằng Israel sẽ tuân thủ lệnh ngừng bắn.
Sau khi nguy cơ đổ vỡ tạm thời được đẩy lùi, các tín hiệu ngoại giao tích cực bắt đầu xuất hiện dồn dập.
Chính phủ Pakistan, bên đóng vai trò trung gian không chính thức, đã ra tuyên bố xác nhận Mỹ và Iran đã đạt được đồng thuận và lễ ký kết dự kiến sẽ diễn ra vào tháng Sáu. Động thái này nhanh chóng được xác thực chéo từ phía Thứ trưởng Ngoại giao Iran, người đã công khai xác nhận rằng một thỏa thuận với Washington đã được thiết lập. Khép lại chuỗi sự kiện, ông Trump trên Truth Social đã chính thức xác nhận Hoa Kỳ đạt được thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran, đồng thời nhấn mạnh Tehran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.
Theo các điều khoản chính được tham khảo từ bản ghi nhớ gồm mười bốn điều khoản, trọng tâm của thỏa thuận là một lệnh ngừng bắn toàn diện và cam kết mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi ước tính có tới 600 tàu thuyền đang chờ được thông quan và lượng dầu tồn đọng khổng lồ cần nhiều tuần để giải phóng hết. Thỏa thuận đặt ra thời hạn 30 ngày để giải quyết dứt điểm tình trạng ách tắc, tuy nhiên các chủ tàu vẫn đang chờ đợi sự rõ ràng cuối cùng trước khi ra lệnh cho tàu di chuyển, khiến vùng biển chiến lược này vẫn “im lặng đến rợn người”.
Điểm đáng chú ý là một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã bắt đầu hành trình hướng về phía Hormuz, một tín hiệu cho thấy niềm tin đang dần được khôi phục. Về phía quân sự, các lực lượng Mỹ cũng đã sẵn sàng phương án gỡ bỏ phong tỏa ngay khi thỏa thuận được ký kết.
Lễ ký chính thức dự kiến diễn ra vào thứ Sáu tuần này. Dù vậy, sự phức tạp vẫn còn đó khi thỏa thuận hiện tại vẫn loại trừ chương trình tên lửa và vấn đề uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran, trong khi Tehran và Washington dường như vẫn đang đưa ra những phiên bản diễn ngôn hơi khác biệt về lộ trình thực thi. Chính ông Trump cũng đã đe dọa sẽ tiếp tục các cuộc không kích vào Iran nếu thỏa thuận bị vi phạm.
Sự ủng hộ quốc tế nhanh chóng được củng cố khi Anh, Pháp, Đức và Ý tuyên bố sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt liên quan, đồng thời yêu cầu quyền tiếp cận vô điều kiện vào Hormuz. Trong một động thái thận trọng, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Kihara tuyên bố Tokyo vẫn chưa đưa ra quyết định nào về việc cử lực lượng phòng vệ tới eo biển này.
Dầu lao dốc, Vàng và Chứng khoán bứt phá
Phản ứng dây chuyền trên thị trường tài chính diễn ra ngay lập tức và vô cùng dữ dội.
Trong phiên giao dịch Globex, giá dầu thô Brent và WTI đồng loạt lao dốc mạnh, có thời điểm ghi nhận mức giảm vượt quá 4%, xóa tan hoàn toàn “phần bù chiến tranh” đã tích lũy suốt nhiều tuần. Đà giảm sâu của dầu được thúc đẩy bởi kỳ vọng Hormuz sớm được tái khai thông, qua đó xoa dịu cú sốc về nguyên liệu đầu vào cho nông nghiệp và kéo giá cây trồng cùng giảm mạnh.

Nguồn: Bloomberg
Dù vậy, giới phân tích tại Morgan Stanley và các chuyên gia năng lượng vẫn cảnh báo về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong dài hạn. Các giám đốc điều hành ngành dầu khí đang phát đi tín hiệu báo động về trữ lượng dự trữ đang cạn kiệt, và nếu Hormuz không bị đóng cửa thêm lần nào nữa, giá dầu Brent vẫn có thể rơi về ngưỡng 80 USD/thùng vào cuối năm nay.
Trong một diễn biến liên quan, gã khổng lồ Exxon được cho là đang cân nhắc một thương vụ với Woodside khi khí LNG trở thành ưu tiên chiến lược.
Trái ngược với đà sụt giảm của dầu, giá vàng lại bừng sáng. Mặc dù căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, viễn cảnh đồng USD suy yếu mạnh và kỳ vọng lãi suất toàn cầu sớm được điều chỉnh đã tạo ra một lực đẩy hoàn toàn mới cho kim loại quý, đưa giá vàng thế giới tăng tốc lên tới 3.5% trong một số phiên. Westpac thậm chí còn dự báo giá vàng có thể hồi phục và hướng tới vùng giá 4.600 USD. Phân tích kỹ thuật của Reuters cho thấy vàng giao ngay có thể sẽ tạm dừng đà tăng quanh biên độ 4.349 đến 4.377 USD trước khi xác lập xu hướng tiếp theo.

Nguồn: Forex.com, TradingView
Xu hướng này cũng kéo theo cơn sốt trên diện rộng ở nhóm kim loại khác, với giá bạc (XAG/USD) vọt lên sát ngưỡng 70,80 USD, còn giá đồng cũng bật tăng mạnh mẽ nhờ tâm lý ưa thích rủi ro quay trở lại.
Trên thị trường chứng khoán, sắc xanh lan tỏa từ châu Á sang châu Âu và Mỹ.
Hợp đồng tương lai S&P 500 tăng 0.7% và Nasdaq 100 tăng 1% trong phiên giao dịch đầu tuần. Cổ phiếu châu Á dẫn đầu đà tăng toàn cầu, với chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản thậm chí còn chạm mức cao kỷ lục mới. Tại Hàn Quốc, chỉ số Kospi tăng mạnh đến mức kích hoạt cơ chế ngắt giao dịch tạm thời, trong khi dữ liệu công bố cùng ngày cho thấy dòng vốn ngoại rút ròng khỏi thị trường chứng khoán nước này trong tháng Năm lên tới 3.183 tỷ USD, mức thâm hụt hàng tháng lớn nhất từ trước đến nay, đối lập hoàn toàn với dòng vốn 568 triệu USD đổ vào trái phiếu.

Nguồn: Bloomberg
Cổ phiếu tại Ấn Độ cũng hòa vào làn sóng hưng phấn, với chỉ số Sensex tăng hơn 1.100 điểm lên mức cao nhất năm tuần và đồng Rupee tăng giá mạnh nhất trong nhiều tuần. Điểm sáng đáng chú ý nhất ở cấp độ cổ phiếu riêng lẻ phải kể đến SoftBank, khi cổ phiếu của tập đoàn này có lúc tăng vọt hơn 13%, được thúc đẩy bởi làn sóng ưa thích rủi ro càn quét toàn bộ các tài sản châu Á. Cổ phiếu hàng không Mỹ cũng hưởng lợi lớn khi nhóm này tăng vọt trong phiên qua đêm nhờ kỳ vọng chi phí nhiên liệu sẽ hạ nhiệt đáng kể.

Nguồn: Bloomberg
Tuy vậy, điểm trừ của thị trường lại đến từ mảng công nghệ bán dẫn với những biến động trái chiều.
Hãng tin Reuters đưa tin độc quyền rằng ByteDance, công ty mẹ của TikTok, đang trong quá trình đàm phán để mua tối thiểu 50.000 GPU từ nhà sản xuất chip Trung Quốc Iluvatar CoreX, đồng thời cũng cân nhắc sử dụng chip AI của Baidu. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tự chủ công nghệ trong bối cảnh các lệnh hạn chế chip từ Mỹ ngày càng thắt chặt. Thông tin này đã gây ra những phản ứng trái chiều, với Semiconductor Manufacturing International (SMIC) tăng vọt, trong khi Aluminum Corp of China lại trượt dài.
Cổ phiếu Zhipu, một công ty AI khác, cũng tăng vọt 48% sau khi JPMorgan nâng giá mục tiêu. Tại lĩnh vực y tế, Sigma Healthcare chứng kiến mức tăng 8% sau khi tuyên bố rút lui khỏi thương vụ thâu tóm chuỗi nhà thuốc Boots trị giá hàng tỷ USD tại Anh.
Tại Úc, đại gia khai khoáng Gina Rinehart đã chi hơn 1 tỷ USD để mua cổ phần SpaceX, trong khi Sở Giao dịch Chứng khoán Úc (ASX) đồng ý nộp phạt vì những tuyên bố sai lệch liên quan đến hệ thống thanh toán bù trừ CHESS.

Cổ phiếu SpaceX tăng gần 19% trong ngày giao dịch đầu tiên sau khi IPO - Nguồn: Bloomberg
USD suy yếu, Yên chờ bước ngoặt lịch sử
Trên thị trường ngoại hối, đồng Đô la Mỹ (USD) đối mặt với áp lực bán tháo trên diện rộng khi nhu cầu trú ẩn an toàn sụp đổ.
Chỉ số Đô la Mỹ Index (DXY) giảm mạnh, có lúc chạm đáy mười ngày. Sự suy yếu của đồng bạc xanh mở đường cho một đợt phục hồi ngoạn mục của các đồng tiền khác như Đô la Canada, Đô la Úc và Đô la New Zealand. Đặc biệt, đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc tăng vọt lên mức cao nhất trong ba năm, sau khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) thiết lập tỷ giá tham chiếu hàng ngày ở mức 6.8088, thấp hơn đáng kể so với ước tính 6.7544.
Won Hàn Quốc cũng kéo dài chuỗi tăng sau khi có thông tin Seoul đã liên lạc với Washington để thống nhất các biện pháp hỗ trợ tỷ giá. Đồng Rupiah của Indonesia mạnh lên mức cao nhất ba tuần, đúng vào thời điểm thị trường đang hồi hộp chờ đợi phán quyết của MSCI có nguy cơ gây ra dòng vốn tháo lui 13 tỷ USD. Ngay cả Bitcoin cũng không đứng ngoài cuộc chơi khi đồng tiền mã hóa này tăng vọt lên mức cao nhất trong hai tuần.

Nguồn: Bloomberg
Tâm điểm của sự chú ý vẫn là đồng Yên Nhật. Vị thế bán khống đồng Yên đã tăng vọt lên mức cao nhất trong chín năm khi giao dịch “carry trade” hồi sinh mạnh mẽ. Sự “đi ngang” đầy căng thẳng của đồng Yên trước thềm cuộc họp BOJ cho thấy thị trường đang đặt cược rất lớn vào quyết định chính sách sắp tới.

Vị thế bán khống đồng Yên đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2017 - Nguồn: Bloomberg
Trên thị trường trái phiếu, hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng lên trong bối cảnh lo ngại lạm phát giảm bớt, trong khi trái phiếu kho bạc Mỹ cũng chứng kiến một đợt tăng giá mạnh khi giới đầu tư giảm bớt đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất. Đây là một tín hiệu cho thấy dòng tiền toàn cầu đang thực hiện một cuộc dịch chuyển lớn.

Các quỹ đầu tư toàn cầu rút khỏi trái phiếu dài hạn của Nhật Bản do chính sách tiền tệ chậm chạp của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) - Nguồn: Bloomberg
Tuần lễ định mệnh của các Ngân hàng Trung ương
Trong khi địa chính trị hạ nhiệt, mọi ánh mắt đang đổ dồn về lịch trình dày đặc của các ngân hàng trung ương. Bối cảnh này diễn ra ngay trước thềm Hội nghị thượng đỉnh G7 tại Evian-les-Bains, Pháp, nơi chương trình nghị sự được dự báo sẽ tập trung vào an ninh năng lượng và tài trợ cho trí tuệ nhân tạo.
Trọng tâm lớn nhất chính là cuộc họp đầu tiên của tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh. Ông Warsh đang ở vào thế “tiến thoái lưỡng nan” khi bị kẹt giữa áp lực từ chính quyền Trump và một thị trường trái phiếu đang đặt cược vào việc tăng lãi suất. Sự không chắc chắn về phong cách điều hành của ông khiến các chuyên gia kinh tế “thực sự không biết phải kỳ vọng điều gì”, như tờ MarketWatch mô tả.
Mặc dù khả năng cao Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp này, nhưng thị trường đang đồn đoán về một tín hiệu “diều hâu” hơn dự kiến. Tâm lý lo ngại về rủi ro lạm phát ngày càng gia tăng, đặc biệt khi giá năng lượng vẫn có thể biến động. Cùng lúc đó, thanh khoản của thị trường S&P 500 cũng đang bị siết chặt đáng kể do cơn sốt AI và đợt IPO của SpaceX kéo căng bảng cân đối của các ngân hàng.
Cùng lúc đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) được dự báo sẽ thực hiện một đợt tăng lãi suất mạnh tay 25 điểm cơ bản, đưa lãi suất lên mức cao nhất kể từ năm 1995, bất chấp sự vắng mặt của Thống đốc Ueda. Các cựu chuyên gia kinh tế của BOJ khẳng định rằng ngay cả một thỏa thuận hòa bình với Iran cũng sẽ không làm thay đổi kế hoạch này.
Trong khi đó, số liệu trong nước cho thấy Chỉ số hoạt động ngành dịch vụ (ITA) tháng 4 của Nhật Bản cũng vừa được Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp công bố, cung cấp thêm dữ liệu cho quyết định lịch sử này.
Các ngân hàng trung ương khác cũng đối mặt với những ngã rẽ riêng.
Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) nhiều khả năng sẽ có lần tạm dừng tăng lãi suất đầu tiên trong năm 2026, kéo theo làn sóng các quỹ trái phiếu đổ xô đi săn nợ chính phủ Úc với kỳ vọng lãi suất đã đạt đỉnh. Ngân hàng Trung ương New Zealand (RBNZ) được dự báo tiếp tục tăng lãi suất, một lộ trình được cho là sẽ va chạm trực diện với thị trường lao động yếu nhất trong mười năm qua.
Tại Anh, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) Bailey phải lên tiếng bảo vệ quyết định bán trái phiếu chính phủ trước những chỉ trích từ chính trị gia Nigel Farage, trong khi ngày càng có nhiều quan chức nội bộ ủng hộ việc tăng lãi suất để đối phó với lạm phát. Tại châu Á, Đài Loan được cho là sẽ giữ nguyên lãi suất dù lo ngại lạm phát vẫn hiện hữu.
Như Wells Fargo cảnh báo, chính các ngân hàng trung ương mới là những chủ thể đang định hình lại toàn bộ kỳ vọng lãi suất toàn cầu, và điều này sẽ còn kéo dài trong suốt tuần.
Những gam màu sáng tối của kinh tế vĩ mô và địa chính trị thế giới
Bức tranh địa chính trị vẫn còn nhiều điểm nóng khác ngoài Iran.
Cuộc xung đột tại Ukraine vẫn không ngừng leo thang căng thẳng. Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Nga đã nhằm vào Kyiv chỉ vài giờ sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Putin và ông Trump, làm ít nhất hai người thiệt mạng. Kiev cũng cáo buộc Moscow thực hiện một cuộc tấn công tàn bạo vào tu viện lịch sử Kyiv Pechersk Lavra, một di sản được UNESCO công nhận, và Ngoại trưởng Ukraine tuyên bố sẽ khẩn trương khởi xướng các thủ tục phản ứng quốc tế.
Không chỉ phòng thủ, lực lượng Ukraine còn mở chiến dịch phản công bằng máy bay không người lái nhằm cắt đứt tuyến đường tiếp tế huyết mạch của Moscow tới Crimea, đồng thời phá hủy hai cây cầu tại khu vực Kherson do Nga kiểm soát.
Một diễn biến đáng chú ý khác, Hải quân Hoàng gia Anh trong một chiến dịch chưa từng có tiền lệ đã chặn giữ một tàu chở dầu thuộc “hạm đội bóng tối” của Nga trên eo biển Manche.
Đan xen vào bối cảnh đó là những điểm nhấn vĩ mô đáng chú ý.
Một cuộc khủng hoảng niềm tin nhỏ đã xảy ra tại Hồng Kông khi ứng dụng ngân hàng di động của HSBC gặp sự cố trong sáng thứ Hai, khiến nhiều khách hàng không thể truy cập tài khoản. Đây đã là lần gián đoạn thứ hai, gây ra không ít bức xúc.
Trong khi đó, Singapore lại cho thấy tham vọng lớn khi chuẩn bị ra mắt hệ thống thanh toán bù trừ vàng vào cuối năm nay, với mục tiêu trở thành trung tâm kim loại quý của châu Á. Ngược lại, doanh số bán nhà tại đảo quốc sư tử lại sụt giảm mạnh do thiếu vắng các dự án mới.
Tại Trung Quốc, chính quyền các địa phương liên tục đưa ra các biện pháp kích thích mới bằng cách tăng cường trợ cấp nhà ở và nới lỏng các quy tắc về quỹ hỗ trợ nhằm vực dậy một thị trường đang trong tình trạng “thời gian giết chết thỏa thuận”, và điều này diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế vẫn bị mắc kẹt ở tốc độ thấp khi tiêu dùng có dấu hiệu lao dốc.
Trong một diễn biến chính sách công nghệ đáng chú ý, việc Mỹ hạn chế sử dụng các mô hình AI mới của Anthropic đã làm dấy lên làn sóng lo ngại tại châu Âu về sự phụ thuộc công nghệ. Cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Mark Carney cảnh báo rằng lệnh cấm này cho thấy rủi ro to lớn của việc phụ thuộc vào các mô hình AI khổng lồ.
Theo một nhận định từ TD Bank, lo ngại về lạm phát đang chiếm ưu thế và buộc thị trường phải liên tục điều chỉnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Giới phân tích tại Goldman Sachs cũng chỉ ra tình trạng thanh khoản ảm đạm với lượng mua vào để đóng vị thế bán cao gấp 4,7 lần so với mua dài hạn, trong khi các quỹ phòng hộ châu Á vẫn ghi nhận mức lợi nhuận ba con số nhờ vào cơn sốt AI.
Sự kết hợp giữa một thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử và một tuần họp kín đặc các ngân hàng trung ương lớn đã tạo ra một trong những thời khắc phức tạp và khó lường nhất cho các nhà đầu tư toàn cầu.
Liệu cú sốc giảm giá năng lượng có đủ sức kìm hãm làn sóng diều hâu từ Fed và BOE, hay lạm phát sẽ vẫn là nỗi ám ảnh buộc các nhà hoạch định chính sách phải hành động? Đây là câu hỏi sẽ định hình dòng chảy của dòng vốn toàn cầu trong những ngày sắp tới.