Thị trường tài chính xoay vòng sau thông báo tạm hoãn 5 ngày của Trump

Chỉ trong vòng 48 giờ, cục diện Trung Đông và các thị trường tài chính toàn cầu đã đảo chiều ngoạn mục. Sau tuyên bố cứng rắn về việc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran hôm thứ Bảy (ngày 21/3), Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thay đổi quyết định vào thứ Hai (ngày 23/3), tạm hoãn hành động quân sự thêm 5 ngày.

Theo thông tin từ Bloomberg, quyết định của ông Trump được đưa ra sau khi một số đồng minh cảnh báo rằng chiến tranh đang nhanh chóng trở thành một thảm họa. Các đối tác trong khu vực cho rằng việc phá hủy vĩnh viễn cơ sở hạ tầng của Iran gần như chắc chắn sẽ khiến quốc gia này rơi vào tình trạng thất bại sau khi xung đột kết thúc. Đồng thời, động thái này cũng nhằm mục tiêu xoa dịu thị trường đang bị xáo trộn bởi các mối đe dọa trước đó.

Ngay sau khi tin tức được công bố ngay trước thềm phiên giao dịch Mỹ, tâm lý thị trường đã có sự chuyển biến rõ rệt. Chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng mạnh, Dow Jones đóng cửa tăng 631 điểm (1,38%), S&P 500 tăng 1,15% và Nasdaq cộng 1,38%, cho thấy dòng tiền quay trở lại với các tài sản rủi ro.

Thị trường hàng hóa chứng kiến những biến động thậm chí còn kịch tính hơn. Giá dầu Brent giảm hơn 10% trong phiên, chốt ở mức 96,77 USD/thùng, giảm 10,27% so với phiên trước. Dầu WTI của Mỹ cũng lao dốc xuống 88,86 USD/thùng, tương đương mức giảm 9,42%. Đà giảm mạnh của dầu diễn ra khi thị trường đánh giá lại rủi ro gián đoạn nguồn cung từ khu vực.

Vàng, tài sản trú ẩn an toàn, cũng có phiên biến động dữ dội. Giá vàng giao ngay có thời điểm giảm hơn 8% trước khi thu hẹp đà giảm, đóng cửa ở mức 4.407,06 USD/ounce, giảm 1,8% trong ngày. Tuy nhiên, sự phục hồi của vàng không kéo dài khi các yếu tố về lãi suất và đồng USD vẫn đang chi phối.

Điểm đáng chú ý là những tín hiệu tích cực từ thị trường lại không hoàn toàn dựa trên một nền tảng vững chắc. Dù ông Trump khẳng định các cuộc thảo luận với Iran “rất tốt đẹp và hiệu quả”, nhưng ngay sau đó, các quan chức Iran đã bác bỏ thông tin này, khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp hay gián tiếp nào với Mỹ đang diễn ra. Điều này khiến giới giao dịch duy trì tâm lý thận trọng về tính bền vững của giai đoạn hạ nhiệt.

Sự phức tạp của tình hình còn được thể hiện qua những động thái độc lập từ các bên liên quan. Ngay sau khi Mỹ tuyên bố tạm dừng, Israel đã phát động các cuộc không kích mới vào Tehran. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố sẽ tiếp tục các hoạt động theo chỉ đạo của chính phủ cho đến khi có yêu cầu dừng lại. Mặc dù IDF cho biết sẽ không nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, cho thấy sự phối hợp nhất định với Washington, nhưng các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn.

Trong khi đó, Mỹ lại có động thái tăng cường hiện diện quân sự. Theo thông tin từ các quan chức Lầu Năm Góc, lực lượng Phản ứng Nhanh của Sư đoàn Dù 82 với khoảng 3.000 binh sĩ, có khả năng triển khai bất cứ đâu trên thế giới trong vòng 18 giờ, đang được xem xét điều động. Sự kết hợp giữa việc tạm dừng leo thang về mặt chính trị nhưng gia tăng sẵn sàng về mặt quân sự cho thấy chiến lược nhiều tầng lớp từ phía Mỹ.

Một điểm khác biệt quan trọng so với các giai đoạn trước là ông Trump không còn là người nắm quyền kiểm soát duy nhất. Israel khẳng định sẽ không hoàn toàn làm theo chỉ đạo của Mỹ, trong khi giới lãnh đạo Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Eo biển Hormuz, huyết mạch vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, vẫn đang bị phong tỏa hiệu quả.

Đáng chú ý, lập trường của các quốc gia vùng Vịnh cũng đang cứng rắn hơn. Theo các nguồn tin, Saudi Arabia đã thông báo với Mỹ rằng nước này sẵn sàng tấn công Iran nếu cơ sở hạ tầng điện và nước của Riyadh bị nhắm mục tiêu. Điều này cho thấy nguy cơ xung đột lan rộng là hoàn toàn hiện hữu, vượt ra ngoài khuôn khổ đối đầu Mỹ – Iran.

Các nhà phân tích đã đưa ra những đánh giá trái chiều về tình hình. Bà Dana Stroul, cựu Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách Trung Đông, nhận định ông Trump cần một cách để rút lui khỏi mối đe dọa mà gần như chắc chắn sẽ kích hoạt một vòng leo thang mới, vượt qua ngưỡng nguy hiểm khi nhắm vào cơ sở hạ tầng dân sự.

Trong khi đó, ông Brad Conger, Giám đốc Đầu tư tại Hirtle Callaghan, đưa ra lời cảnh báo đáng lưu ý: “Điều khiến tôi lo lắng là vấn đề này không còn nằm trong tầm kiểm soát của ông Trump, không giống như thuế quan có thể được bật hoặc tắt theo ý muốn. Những người lấy sự nhạy bén của ông Trump với thị trường làm động lực để lạc quan có thể đang đặt niềm tin sai chỗ.”

Trên thực tế, sự thận trọng đã nhanh chóng quay trở lại. Sau những phiên phục hồi ấn tượng, chứng khoán và kim loại quý đã giảm trở lại, trong khi giá dầu Brent một lần nữa bật tăng trên ngưỡng 100 USD/thùng, cho thấy những rủi ro tiềm ẩn vẫn chưa hề biến mất.