Nhật Bản bất ngờ ghi nhận thặng dư thương mại 57,3 tỷ Yên

Theo số liệu sơ bộ đã điều chỉnh theo mùa vụ vừa được Bộ Tài chính Nhật Bản công bố hôm thứ Tư (18/3), cán cân thương mại của nước này trong tháng 2/2026 đã ghi nhận mức thặng dư 57,3 tỷ yên, tương đương khoảng 360 triệu USD. Con số này đánh dấu sự đảo chiều ngoạn mục so với mức thâm hụt lên tới 1,15 nghìn tỷ yên của tháng 1/2026.

Kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản trong tháng 2 đã tăng trưởng tốt hơn so với dự báo, đạt mức 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái, nâng tổng giá trị lên 9,57 nghìn tỷ yên. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu cũng tăng 10,2% so với cùng kỳ năm trước, đạt 9,51 nghìn tỷ yên, sau khi đã giảm 2,5% trong tháng 1. Sự phục hồi mạnh mẽ của xuất khẩu là yếu tố chính giúp nền kinh tế lớn thứ tư thế giới trở lại vùng thặng dư chỉ sau một tháng.

Tuy nhiên, bức tranh thương mại của Nhật Bản đang phải đối mặt với những thách thức không nhỏ từ bối cảnh toàn cầu. Chi phí nhập khẩu được dự báo sẽ tiếp tục xu hướng gia tăng khi căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là cuộc chiến liên quan đến Iran, có nguy cơ làm tê liệt hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz. Điều này đẩy giá năng lượng lên cao, tác động trực tiếp đến Nhật Bản, quốc gia nhập khẩu gần như toàn bộ nhu cầu dầu mỏ. Giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng vọt lên mức 100 USD/thùng trong những tuần gần đây.

Bất ổn địa chính trị đang trở thành mối lo ngại lớn đối với nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu của Nhật Bản. Dù vậy, đồng yên yếu đang phát huy tác dụng như một yếu tố hỗ trợ tích cực. Tỷ giá USD/JPY hiện đang dao động quanh mức 159 yên, so với mức dưới 150 yên của một năm trước, giúp hàng hóa Nhật Bản trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.

Xét theo thị trường, xuất khẩu của Nhật Bản sang Trung Quốc trong tháng 2 đã giảm 10,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng mức giảm này một phần có thể đến từ yếu tố kỹ thuật khi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán năm nay rơi vào tháng 2, làm suy giảm nhu cầu thương mại trong ngắn hạn.

Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ cũng ghi nhận mức sụt giảm 8%, chủ yếu do đà lao dốc của lĩnh vực ô tô. Các nhà sản xuất và cung cấp phụ tùng ô tô Nhật Bản tiếp tục chịu áp lực nặng nề từ mức thuế quan 15% mà chính quyền Tổng thống Donald Trump từng áp đặt lên ô tô nhập khẩu từ Nhật Bản.

Trái ngược với tín hiệu tiêu cực từ hai đối tác thương mại lớn, xuất khẩu của Nhật Bản sang châu Âu lại giữ vững đà tăng trưởng ấn tượng 17% trong tháng 2. Xuất khẩu sang phần còn lại của châu Á cũng tăng trưởng khả quan ở mức 2,8%.

Trong bối cảnh này, giới đầu tư đang đặc biệt chú ý đến cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), dự kiến kết thúc vào thứ Năm (19/3). Những quyết định về lãi suất sẽ là tâm điểm chú ý.

Ông Tim Waterer, chuyên gia phân tích thị trường trưởng tại KCM Trade, nhận định: “Các ngân hàng trung ương đang theo dõi sát sao xem liệu giá dầu tăng cao hiện nay chỉ là một hiện tượng tạm thời hay sẽ trở thành một chủ đề xuyên suốt của năm 2026. Nếu là trường hợp thứ hai, chúng ta có thể sẽ chứng kiến nhiều ngân hàng trung ương trên toàn cầu chuyển từ lập trường ôn hòa sang cứng rắn hơn.”

Bên cạnh các yếu tố vĩ mô, thị trường cũng đang dõi theo các cuộc đàm phán thương mại tiềm năng từ hội nghị thượng đỉnh dự kiến diễn ra vào cuối tuần này giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Sanae Takaichi của Nhật Bản. Kết quả của cuộc gặp này có thể sẽ mở ra những cơ hội hoặc thách thức mới cho các doanh nghiệp xuất khẩu Nhật Bản trong thời gian tới.